گل یاس یک گیاه نیست؛ چند گونهی جدا با یک ناماند. یاس سفید و یاس رازقی عطر شبهای تابستان را میسازند، و یاس زرد در زمستان و بیعطر گل میدهد. شاخهی بریدهی یاس زود پژمرده میشود و در دستهگل کمتر دیده میشود؛ اگر دنبال عطری نزدیک به آن هستید، مریم و فریزیا گزینههای مناسبتریاند.
یاس سفید، یاس زرد و یاس رازقی چه فرقی دارند؟
هر سه از یک جنساند (Jasminum)، ولی رفتارشان فرق میکند.
یاس سفید
یاس سفید (Jasminum officinale) گیاهی بالارونده است با ساقههای نازکِ پیچنده و گلهای سفید ستارهای که از اوایل تابستان باز میشوند. عطرش از معطرترینهایی است که یک حیاط میتواند داشته باشد. گونهی نزدیکش Jasminum grandiflorum هم اغلب با همین نام شناخته میشود.
یاس زرد
یاس زرد (Jasminum nudiflorum) بوتهای است با شاخههای سبز و خمیده که در سردترین ماههای سال، پیش از برگ، گل زرد میدهد؛ برای همین در زمستان تهران هم دیده میشود. گلهایش عطر ندارند و ارزشش در همان رنگ روشن میان شاخههای لخت است.
یاس رازقی
یاس رازقی (Jasminum sambac) گلهای سفید و بسیار معطر دارد. گرمادوست است و سرما را تحمل نمیکند، به همین دلیل در تهران معمولاً گلدانی نگه داشته میشود و زمستان به داخل میآید.
یاس بنفش (Syringa) هم نامی شبیه اینها دارد ولی گیاه دیگری است: درختچهای که بهار خوشههای بنفش میدهد و از جنس یاس نیست.
چرا عطر یاس شبها قویتر است؟
در بیشتر یاسهای سفید، عطر با غروب پررنگتر میشود. گلها برای جلب پروانههای شبپرواز شبها بیشتر عطر میدهند، و برای همین است که کنار پنجرهی باز یا روی ایوان، تابستانها این عطر در تاریکی به آدم میرسد. کلمهی انگلیسی jasmine هم ریشه در واژهی فارسی «یاسمن» دارد. یاس در باغها و شعر فارسی جایی ثابت داشته است.
اگر یاس برای شما بوی خانهی مادر یا مادربزرگ است، گل برای مادر میتواند الهامبخش انتخابی با همان حال و هوا باشد.
چرا یاس در دستهگل کمتر دیده میشود؟
گل یاس ریز و ظریف است. بعد از چیده شدن زود پژمرده میشود و عطرش هم با آن میرود؛ برای همین بیشتر در حیاط میماند، یا آن را برای عطر و چای معطر به کار میبرند، نه برای دستهگلی که چند روز در گلدان بایستد. اگر شاخهای هم پیدا شود، دوامش را با رز یا گلهای ساقهبلند مقایسه نکنید.
سفید در گلها اغلب با آرامش و آغاز همراه است. اگر میخواهید بدانید هر رنگ چه حرفی میزند، معنی رنگ گلها را ببینید.
اگر عطر شبانهی یاس را در دستهگل میخواهم، چه گلی بگذارم؟
گلهای دیگری هستند که عطر را به دستهگل میآورند:
- مریم (Polianthes tuberosa): عطر شیرین و سنگین دارد و شبها قویتر است. در اتاق بسته زیاد میشود؛ یک یا دو شاخه کافی است.
- فریزیا: عطری سبک و شیرین و کمی مرکباتی دارد و ساقههای ظریفش دسته را سبک میکند.
- منثور (Matthiola): عطری گرم و ادویهای شبیه میخک دارد و به خوشههای بلند، دسته را قد میدهد.
- لیلیوم: بسیار معطر است؛ دستهگل لیلیوم با سفارش از طریق واتساپ ساخته میشود. اگر در خانه گربه هست، آن را انتخاب نکنید، چون برای گربه خطرناک است.
بسیاری از رزهای بریده عطر کمی دارند؛ از رز انتظار عطر یاس را نداشته باشید.
یاس را در حیاط خانهی تهرانی چطور بکاریم؟
برای یاس سفید جای آفتابگیر و دور از باد سرد را انتخاب کنید، مثلاً پای دیوار رو به جنوب، و داربست یا طنابی بدهید تا بپیچد. خاک سبک و زهکشدار میخواهد. بعد از گلدهی آن را سبک هرس کنید. سرمای شدید ممکن است شاخههای جوان را بزند؛ سال اول پای بوته را در زمستان با برگ یا کاه خشک بپوشانید.
یاس زرد سرما را راحتتر تحمل میکند و برای دیوار یا شیب باغچه مناسب است. یاس رازقی را در گلدان نگه دارید و پیش از سرمای پاییز به اتاق روشنی ببرید. کلورا گل بریده میفروشد، نه نهال؛ نهال یاس را از نهالستان تهیه کنید.
برای دستهگل معطر با کلورا مشورت کنید
دستهگلهای کلورا بیشتر با رز بسته میشوند و گلهای دیگر به بازار همان روز بستگی دارند. اگر عطر برایتان مهم است، در صفحهی دستهگلها نمونهای را انتخاب کنید و پیش از سفارش در واتساپ یا با شمارهی ۰۹۹۸۲۵۵۵۵۱۴ بپرسید آن روز مریم یا فریزیا در بازار هست یا نه.
سؤالهای پرتکرار
یاس و یاسمن و یاسمین فرقی دارند؟
در فارسی هر سه نام برای همین گل به کار میروند و بیشتر از نظر لحن فرق دارند؛ «یاسمن» و «یاسمین» ادبیترند. اما اگر از یاس بنفش حرف میزنید، آن گیاه دیگری است.
گل یاس برای اتاق خواب مناسب است؟
عطر یاس قوی است و اتاق بسته را پر میکند. اگر به عطر حساس هستید یا از آن سردرد میگیرید، گل معطر را در اتاق خواب نگذارید. دربارهی حساسیتها پزشک میتواند راهنمایی کند.
یاس رازقی را میشود داخل خانه نگه داشت؟
بله، به شرط جای بسیار روشن و آفتابگیر. در خانهی کمنور بیشتر برگ میدهد تا گل. زمستان که سرد میشود، آن را از پنجرهی یخکرده دور نگه دارید.
برای مادری که عطر یاس دوست دارد چه گلی بفرستم؟
دستهگلی با مریم یا فریزیا عطر نزدیکی به یاد یاس میآورد. اگر فرصت دارید، پیش از سفارش در واتساپ بپرسید آن روز در بازار پیدا میشود یا نه؛ اگر نبود، گلی همرنگ و همکیفیت جایش را میگیرد.
میشود شاخهی یاس را در دستهگل سفارش داد؟
معمولاً در دستهگلهای ما نیست، چون ماندگاری شاخهی بریدهاش کم است. اگر آن را میخواهید، پیش از سفارش در واتساپ بپرسید تا بگوییم آن روز موجود هست یا نه.

