دیفنباخیا (Dieffenbachia) با برگهای درشت و لکهدارش در نور روشن غیرمستقیم، با آبدادن منظم و در گرمای بالای ۱۵ درجه راحت رشد میکند. اما شیرهی ساقه و برگش سمی است و جویدنش دهان و گلو را دردناک و متورم میکند. اگر کودک یا حیوان خانگی در خانه دارید، جای این گیاه باید جایی دور از دسترس آنها باشد.
- نور: روشن و غیرمستقیم. رقمهای خالدار نور بیشتری میخواهند و آفتاب مستقیم ظهر برگ را میسوزاند.
- آب: وقتی دو سه سانتیمتر بالای خاک خشک شد. نه کاملاً خشک بماند و نه در آب بایستد.
- دما: بین ۱۸ تا ۲۷ درجه راحت است. زیر ۱۵ درجه و در جریان هوای سرد آسیب میبیند.
- خاک و گلدان: خاک سبک و زهکشدار، در گلدانی با سوراخ ته.
- سمی بودن: بله، برای کودک و حیوان خانگی. شیرهی ساقه و برگ مشکل میسازد.
شیرهی دیفنباخیا چرا خطرناک است؟
در بافت دیفنباخیا بلورهای ریز و سوزنیشکل کلسیم اگزالات هست. وقتی کسی برگ یا ساقه را میجود، این بلورها به بافت دهان فرو میروند و سوزش شدید، ورم لب و زبان و گاهی درد هنگام بلعیدن میآورند. نام انگلیسی گیاه، «dumb cane»، یعنی نی لال، از همین است: زبان آنقدر ورم میکند که حرفزدن سخت میشود.
گربه و سگ هم اگر گیاه را بجوند، آب از دهانشان میریزد و ممکن است استفراغ کنند. شیره روی پوست حساس خارش و قرمزی میدهد و در چشم دردناک است.
چند عادت ساده که خطر را کم میکند
- برای هرس، تکثیر و تعویض گلدان دستکش بپوشید و بعد از کار، دست و ابزار را با آب و صابون بشویید.
- گلدان را روی قفسهای بلند یا در اتاقی بگذارید که بچه و حیوان به آن راه ندارند. برگ ریخته را همان لحظه از زمین بردارید.
- اگر کودک یا حیوان خانگی بخشی از گیاه را جوید یا بلعید، دهانش را با آب بشویید و بیدرنگ با اورژانس ۱۱۵ یا دامپزشک تماس بگیرید. منتظر دیدن علامت نمانید.
- اگر شیره به چشم رفت، با آب فراوان بشویید و به پزشک مراجعه کنید.
این توصیهها جای نظر پزشک یا دامپزشک را نمیگیرد.
دیفنباخیا را کجا بگذاریم و چقدر نور میخواهد؟
کنار پنجرهی شرقی یا شمالی، یا دو سه متر دورتر از پنجرهی جنوبی، جای مناسبی است. رقم خالدار، یعنی برگی با لکههای کرم یا سفید، در نور کم سبز یکدست میشود. رقمهای سبز تیره نور کمتر را بهتر تحمل میکنند.
در زمستان تهران حواستان به دو چیز باشد: هوای خشک کنار بخاری و شوفاژ، که لبهی برگ را قهوهای میکند، و شیشهی سرد، که برگِ چسبیده به آن را سرما میزند.
دیفنباخیا چند وقت یک بار آب میخواهد؟
دیفنباخیا برخلاف زامیفولیا آب را در ریشهی ضخیم ذخیره نمیکند. برگهای بزرگش مدام آب پس میدهند و رطوبت یکنواخت میخواهند. قاعدهی ساده این است که انگشتتان را دو سه سانتیمتر در خاک فرو کنید و اگر خشک بود، آب بدهید تا از سوراخ ته گلدان بیرون بزند. بعد از ربع ساعت آب زیرگلدانی را خالی کنید.
در تابستان تقریباً هفتهای یک بار کافی است. در زمستانِ خانهی گرم گیاه آهستهتر رشد میکند اما خاک هم زود خشک میشود، پس به جای تقویم به انگشتتان اعتماد کنید.
خاک، گلدان و کود چطور باشد؟
خاک سبک و هوادار بخواهید؛ مخلوط خاک گلدان با کمی پرلیت یا ماسهی درشت مناسب است. هر یک تا دو سال، در بهار، وقتی ریشه از سوراخهای ته بیرون زد، گلدان را یک اندازه بزرگتر کنید و دستکش بپوشید.
از بهار تا اواخر تابستان، ماهی یک بار کود مایع مخصوص گیاهان برگدار را با نصف غلظتِ روی بسته به آب بدهید. در پاییز و زمستان کود را کنار بگذارید.
دیفنباخیای من چه مشکلی دارد؟
چرا برگهای پایین زرد میشوند؟
اگر هر چند ماه یک برگ پایینی آرام زرد شود و بریزد، پیری طبیعی است؛ با قیچی تمیز ببریدش. اما اگر چند برگ با هم زرد شدند، خاک خیس مانده و پایهی ساقه نرم یا بدبو است، دلیلش زیاد آبدادن است. آب را قطع کنید، گیاه را از گلدان در بیاورید، ریشهی سیاه و نرم را ببرید و در خاک تازه و خشکتر بکارید. سرمای زیاد هم برگ را زرد میکند.
چرا لبهی برگ قهوهای و خشک میشود؟
معمولاً هوای خشک کنار بخاری است، گاهی هم نمک کود یا آب. گلدان را از شوفاژ دور کنید، برگها را گاهی با پارچهی نمدار پاک کنید و هر چند ماه یک بار خاک را با آب فراوان آبکشی کنید تا نمکِ انباشتهشده شسته شود.
چرا برگها آویزان یا پیچیدهاند؟
اول خاک را امتحان کنید. اگر خشک است، آبدادن معمولاً ظرف یکی دو روز برگ را برمیگرداند. اگر خیس است، گیاه یا سرما خورده یا ریشهاش میپوسد.
تارهای ریز و لکههای زرد زیر برگ از چیست؟
در خانههای گرم و خشک کنهی تارتن به این گیاه حمله میکند. گیاه را زیر دوش ولرم بشویید یا برگها را با پارچهی مرطوب پاک کنید و دو سه هفته، هفتهای یک بار تکرار کنید.
چرا ساقه کشیده و برگها کمرنگ شدهاند؟
نور کم است. گلدان را به پنجره نزدیک کنید و هفتهای یک بار ربع دور بچرخانید.
ساقهی کشیده را چطور کوتاه و تکثیر کنیم؟
با گذشت سالها برگهای پایین میریزند و گیاه شبیه ساقهای لخت با کلاهی از برگ میشود. چارهاش بریدن سر گیاه است و از آن، گیاه تازه میسازید. دستکش بپوشید، چاقوی تیز و تمیز بردارید و ساقه را حدود ده پانزده سانتیمتر بالای خاک ببرید. کُندهی باقیمانده معمولاً ظرف چند هفته از کنار حلقههای ساقه جوانه میزند.
- برگهای پایین سر بریده را بردارید تا چند سانتیمتر ساقهی لخت بماند.
- سر را در لیوان آب بگذارید و آب را هر چند روز عوض کنید، یا در خاک سبک و نمدار بکارید.
- جایی گرم و روشن، بدون آفتاب مستقیم، نگهش دارید. ریشه معمولاً ظرف چند هفته در میآید.
- وقتی ریشهها چند سانتیمتر شد، در گلدان کوچک و خاک سبک بکاریدش.
بقیهی ساقه را هم دور نیندازید. آن را به تکههای پنج تا ده سانتیمتری ببرید که هر کدام چند حلقه (گره) داشته باشد، و افقی نیمهدفن روی خاک نمدار بخوابانید. از گرهها جوانه میزند، اما کند و در چند هفته تا چند ماه. تکهها و ابزار را بعداً از دسترس بچه و حیوان دور نگه دارید.
سؤالهای پرتکرار
دیفنباخیا برای گربه و سگ سمی است؟
بله. شیرهی گیاه دهان و گلوی حیوان را میسوزاند و باعث آبریزش و استفراغ میشود. اگر گربه یا سگ شما آن را جوید، بیدرنگ با دامپزشک تماس بگیرید و منتظر دیدن علامت نمانید.
دیفنباخیا هوای خانه را تصفیه میکند؟
اثر یکی دو گلدان روی هوای یک آپارتمان ناچیز است. دیفنباخیا را برای برگهای پرحجم و زیبایش نگه دارید، نه برای تصفیهی هوا یا «اکسیژن شبانه».
دیفنباخیا چقدر سرما را تحمل میکند؟
سرما را دوست ندارد و زیر ۱۵ درجه آسیب میبیند. در پاییز و زمستان روی بالکن باز نگذارید؛ حتی یک شب سرد برگها را تیره و آبدار میکند.
شیرهی گیاه روی دستم ریخت، چه کنم؟
دست را همان لحظه با آب و صابون بشویید و به چشم و دهانتان نزنید. اگر پوست قرمز شد، میسوخت یا چند ساعت بعد هم بهتر نشد، از پزشک بپرسید.

