نگهداری دراسنا (Dracaena) سه چیز میخواهد: نور روشن و غیرمستقیم، آبدادن وقتی بالای خاک خشک شده، و آبی که املاح زیادی نداشته باشد. مورد آخر دلیل اصلی نوکهای قهوهای است: دراسنا به فلوراید و نمکهای آب و کود حساس است و اول از همه نوک برگهایش خبر میدهد.
- نور: روشن و غیرمستقیم؛ نور متوسط را هم تحمل میکند. آفتاب مستقیم ظهر برگ را لکهدار میکند.
- آب: وقتی سه چهار سانتیمتر بالای خاک خشک شد. آب مانده در زیرگلدانی نه، و آب پاکتر بهتر.
- دما: حدود ۱۸ تا ۲۷ درجه راحت است. زیر حدود ده درجه، کنار شیشهی سرد و در جریان هوای سرد آسیب میبیند.
- خاک و گلدان: خاک سبک و زهکشدار، در گلدان سنگین و سوراخدار، چون گیاه بلند میشود.
- سمی بودن: برای گربه و سگ سمی است؛ کودک هم نباید بخورد.
دراسنای ما کدام رقم است؟
چهار رقم بیشتر از بقیه دیده میشود و نیازشان تقریباً یکی است:
- مارژیناتا (Dracaena marginata): برگهای باریک و بلند با حاشیهی باریک قرمز، روی ساقههایی که کج میشوند. از بقیه خشکی را بهتر تحمل میکند.
- ماساژنا (Dracaena fragrans): برگهای پهن و کمانی با نوار روشن وسطشان، روی ساقهی ضخیم. در نور کم نوارش کمرنگ میشود.
- کامپکتا: رقمی جمعوجور و پربرگ، مناسب میز و قفسه.
- ریفلکسا (Dracaena reflexa): برگهای کوچکتر و برگشته روی شاخههای نازکتر.
دراسنا کجا بایستد و چقدر نور بخواهد؟
یکی دو متر دورتر از پنجرهی جنوبی یا غربی، یا کنار پنجرهی شرقی، جای مناسبی است. نور متوسط را هم تحمل میکند، فقط کندتر رشد میکند. آفتاب مستقیم ظهر پشت شیشه لکههای بیرنگ و خشک روی برگ میاندازد.
در زمستان تهران حواستان به دو چیز باشد: هوای خشک شوفاژ و بخاری که نوک برگ را میسوزاند، و شیشهی سرد شب که برگِ چسبیده به آن را میزند.
دراسنا هر چند وقت یک بار آب میخواهد؟
انگشتتان را سه چهار سانتیمتر در خاک فرو کنید. اگر خشک بود، آب بدهید تا از سوراخ ته گلدان بیرون بزند و ربع ساعت بعد آب زیرگلدانی را خالی کنید. تابستان معمولاً هفتهای یک بار و زمستان دو سه هفته یک بار، اما خاک تصمیم میگیرد.
خاک همیشه خیس ریشه را میپوساند: برگ زرد میشود و پایهی ساقه نرم. کمآبی هم نشانه دارد: برگها میپیچند و آویزان میشوند و نوکشان خشک میشود.
چرا نوک برگهای دراسنا قهوهای میشود؟
دراسنا از انباشته شدن فلوراید و املاح معدنی بیش از بیشتر گیاهان آسیب میبیند. این مواد با هر آبدادن در خاک میمانند، با آبی که از برگ تبخیر میشود به نوک میرسند و همانجا را میسوزانند. هوای خشک، کود زیاد و آبدادن نامنظم هم همین اثر را دارند. جلویش را اینطور بگیرید:
- آب ماندهی یک شبه کلر را از دست میدهد، اما فلوراید و املاح را نه. آب دستگاه اسمز معکوس یا آب مقطر پاکتر است. فیلترهای سادهی کوزهای معمولاً فلوراید را نمیگیرند.
- هر دو سه ماه یک بار، گلدان را در حمام یا آشپزخانه ببرید و آهسته چند برابر حجم گلدان آب بریزید تا املاح از سوراخهای ته شسته شود. بعد بگذارید کامل بچکد.
- از بهار تا اواخر تابستان ماهی یک بار کود مایع با نصف غلظت بدهید و در پاییز و زمستان هیچ. روی خاک خشک کود نریزید.
- گلدان را از شوفاژ دور کنید و گاهی برگها را با پارچهی نمدار گردگیری کنید.
- نوک قهوهای را با قیچی تیز و تمیز، به شکل نوک برگ، ببرید و حاشیهی باریکی از قهوهای بگذارید تا از لبهی برش دوباره نسوزد.
برگ قهوهای دوباره سبز نمیشود؛ نتیجه را در برگهای تازه میبینید.
برگهای پایین زرد میشوند و میریزند، طبیعی است؟
تا حدی بله. دراسنا همینطور که بالا میرود برگهای پایینش را رها میکند؛ هر چند ماه یکی دو برگ زرد میشود و میافتد و روی ساقه حلقهای جا میگذارد. ساقهی لخت با کلاهی از برگ بالایش، شکل طبیعی دراسناست. اگر چند برگ با هم و در عرض چند روز ریخت، دنبال علت باشید: آب زیاد، جریان هوای سرد، جابهجایی ناگهانی یا خشکی شدید خاک.
سر دراسنا را چطور ببریم و ریشهدار کنیم؟
دراسنایی که بلند و لخت شده، با بریدن دوباره جوان میشود. در بهار و تابستان، که گیاه فعال است، با چاقو یا ارهی تیز و تمیز ساقه را در ارتفاع دلخواه ببرید. کُندهی باقیمانده معمولاً ظرف چند هفته زیر برش یک یا چند جوانه میزند. تا جوانه نیامده آب را کم بدهید، چون گیاه برگی ندارد که آب مصرف کند.
- سر بریده را بردارید و برگهای پایینش را بکنید تا چند سانتیمتر ساقهی لخت بماند.
- آن را در شیشهی آب پاک بگذارید و آب را هر هفته عوض کنید، یا در خاک سبک و نمدار بکارید.
- جای روشن و بدون آفتاب مستقیم نگهش دارید. ریشه معمولاً بعد از چند هفته درمیآید.
- وقتی ریشهها چند سانتیمتر شدند، در گلدان کوچک و خاک سبک بکاریدش.
ساقهی ماساژنا را به تکههای پانزده تا بیست سانتیمتری هم میشود برید و در خاک نمدار کاشت. سمت بالای هر تکه را علامت بزنید، چون وارونهاش ریشه نمیدهد.
دراسنا را با بامبوی خوششانس و یوکا اشتباه نگیرید
بامبوی خوششانس، که در ظرف شیشهای با آب و سنگ فروخته میشود، بامبو نیست؛ آن هم نوعی دراسناست (Dracaena sanderiana) و به کلر و فلوراید آب حساس است، پس همان آب پاک را برایش بگذارید. یوکا هم ظاهری شبیه دارد، ساقهی تنهدار و کلاهی از برگ، اما نور بسیار بیشتر و آب بسیار کمتر میخواهد. اگر یکی را مثل دیگری نگه دارید، یکی تشنه میماند و دیگری غرق میشود. جزئیات یوکا را در راهنمای نگهداری یوکا بخوانید.
اگر کودک یا حیوان خانگی دارید
دراسنا ساپونین دارد و خوردنش برای گربه و سگ استفراغ، آبریزش دهان و بیاشتهایی میآورد. گربهها به برگهای بلند و آویزان وسوسه میشوند، پس گلدان را بالاتر بگذارید. اگر حیوانتان بخشی از آن را خورده، همان لحظه با دامپزشک صحبت کنید و اگر کودکی آن را بلعیده، فوراً با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.
سؤالهای پرتکرار
دراسنا در اتاق کمنور زنده میماند؟
بله، مارژیناتا و ماساژنا مدتی در نور کم دوام میآورند، ولی رشدشان کند میشود و برگهایشان کمرنگ میشود. در نور کم خاک دیرتر خشک میشود، پس آب را کمتر بدهید.
دراسنا را تابستان بیرون بگذارم؟
میشود، در سایهی روشن و دور از آفتاب ظهر. پیش از آنکه شبها خنک شوند و دما به حدود ده درجه برسد، آن را به خانه برگردانید. گیاهی که بیرون بوده سریعتر خشک میشود، پس خاکش را بیشتر امتحان کنید.
دراسنا را چه موقع به گلدان بزرگتر ببرم؟
وقتی ریشهها از سوراخ ته بیرون زد یا خاک خیلی زود خشک شد، معمولاً هر دو سه سال، در بهار. دراسنا از گلدان کمی تنگ ناراحت نمیشود، پس گلدان خیلی بزرگ نخرید. خاک بیش از حد در گلدان بزرگ دیر خشک میشود.
دراسنا هوای خانه را تصفیه میکند؟
اثر یکی دو گلدان روی هوای یک آپارتمان ناچیز است. دراسنا را برای قامت بلند و برگهای شمشیریاش نگه دارید، نه برای هوای خانه یا «اکسیژن شبانه». باز کردن پنجره بیشتر کمک میکند.

