اگر تازه شروع کردهاید، سراغ زامیفولیا، سانسوریا یا پتوس بروید. این سه گیاه نور متوسط، چند هفته کمآبی و غفلتهای کوچک را تحمل میکنند و اگر چیزی درست نباشد، آرام علامت میدهند. «کمتوقع» یعنی بخشنده، نه بینیاز؛ هر گیاهی نور و آب میخواهد و این فهرست فقط گیاههایی را آورده که اشتباه اول را میبخشند.
بیشتر این ده گیاه از آبِ زیاد بیشتر آسیب میبینند تا از آبِ کم. پس اگر بین آبدادن و صبر کردن مردد ماندید، یک روز دیگر صبر کنید.
- خانهی کمنور: زامیفولیا، سانسوریا، پتوس و آگلونما. رشدشان کند میشود، اما میمانند.
- پنجرهی آفتابی: یشم و سانسوریا از نور مستقیم صبح بدشان نمیآید.
- اگر فراموش میکنید آب بدهید: زامیفولیا، سانسوریا و یشم آب را در ساقه یا ریشه ذخیره میکنند.
- اگر میخواهید گیاه تشنگیاش را نشان بدهد: اسپاتیفیلوم شل میشود و بعد از آبدادن سر بلند میکند.
- کودک یا گربه در خانه دارید: گندمی و نخل شامادورا برای گربه و سگ سمی نیستند؛ هشت گیاه دیگر سمیاند و باید از دسترس دور بمانند.
کدام گیاه آپارتمانی بیشتر اشتباه را میبخشد؟
ترتیب این ده گیاه رتبهبندی نیست. برای هرکدام آمده که چرا میبخشد، چه نور و آبی میخواهد، چه اشتباهی از پا درش میآورد و برای کودک و حیوان خانگی چه خطری دارد.
زامیفولیا (Zamioculcas zamiifolia)
زیر خاک زامیفولیا ریزومهای ضخیمی هست که آب نگه میدارند، برای همین سه هفته سفر به آن لطمه نمیزند. از گوشهی کمنور تا کنار پنجرهی روشن را قبول میکند؛ فقط آفتاب مستقیم ظهر تابستان روی برگها لکهی سوختگی میگذارد. آب را وقتی بدهید که خاک تا ته گلدان خشک شده باشد، یعنی در تابستان تقریباً هر دو سه هفته و در زمستان کمتر.
اشتباه کشنده: آب زیاد. ریزوم میپوسد و وقتی ساقهها زرد و نرم شدند، کار از کار گذشته است. سمی است: خوردنش دهان و معده را میآزارد و شیرهاش پوست حساس را.
سانسوریا (Sansevieria trifasciata)
برگهای شمشیری و گوشتی سانسوریا آب ذخیره میکنند و هوای خشک شوفاژ را بیشکایت میگذرانند. در نور کم زنده میماند، اما حاشیهی زرد و خطهای برگها با نور بیشتر پررنگتر میماند. در تابستان هر دو سه هفته یکبار آب بدهید و در زمستان حدود ماهی یکبار.
اشتباه کشنده: خاک خیس و سرد در زمستان، یا آبی که وسط طوقهی برگها بماند؛ ریشه و پایهی برگها میپوسد. برای گربه و سگ کمی سمی است و خوردنش تهوع و دلدرد میآورد.
پتوس (Epipremnum aureum)
پتوس پیچکی است که از لبهی قفسه آویزان میشود و وقتی تشنه شود، برگهایش آویزان میشود و ظرف چند ساعت بعد از آبدادن سر بلند میکند. نور کم را تحمل میکند، اما رقمهای خالدار در سایه سبز یکدست میشوند. وقتی دو سه سانتیمتر بالای خاک خشک شد، آب بدهید.
اشتباه کشنده: گلدانِ بدون سوراخ و خاکِ همیشه خیس؛ ساقهی پایین سیاه و نرم میشود. سمی است و جویدنش دهان را میسوزاند و باعث آبریزش دهان و استفراغ میشود، پس آن را جایی بیاویزید که کودک و گربه نرسند.
گندمی (Chlorophytum comosum)
ریشههای سفید و گوشتی گندمی آب ذخیره میکنند و روی ساقههای بلندش گیاههای کوچکی میروید که میشود جدا کرد و در گلدان دیگر کاشت. نور روشن غیرمستقیم را دوست دارد؛ در سایه رنگ برگها کمرنگ و رشدش کند میشود. وقتی یکسوم بالای خاک خشک شد آب بدهید.
نوک قهوهای برگ معمولاً از هوای خشک یا آب نامنظم است و کشنده نیست. اشتباه کشنده: ماندن آب ته گلدان در ماههای سرد که ریشهی گوشتی را میپوساند. برای گربه و سگ سمی شناخته نمیشود؛ هرچند گربهها عاشق جویدن برگهایش هستند و زیادهروی ممکن است معده را کمی بر هم بزند.
اسپاتیفیلوم (Spathiphyllum)
اسپاتیفیلوم صادقترین گیاه این فهرست است: وقتی تشنه شود، کل برگها شل میشوند و بعد از آبدادن ظرف چند ساعت دوباره صاف میشوند. نور کم تا متوسط را قبول میکند، ولی گل سفیدش فقط با نور بهتر میآید. آفتاب مستقیم برگها را میسوزاند. خاکش را میخواهد کمی مرطوبتر از بقیهی این فهرست نگه دارید.
اشتباه کشنده: خاک همیشه خیس و بیزهکش. افتادگی ناشی از تشنگی با افتادگی ناشی از ریشهی پوسیده فرق دارد؛ اگر خاک خیس است و گیاه شل مانده، آب ندهید. سمی است و دهان را میآزارد.
آگلونما (Aglaonema)
آگلونما کند رشد میکند و برگهای نقرهای یا سبز خالدارش در نور کم تا متوسط خوب میماند. رقمهای صورتی و قرمز برای نگه داشتن رنگ نور بیشتری میخواهند. وقتی سه چهار سانتیمتر بالای خاک خشک شد، آب بدهید.
اشتباه کشنده: سرما و رطوبت با هم؛ جلوی شیشهی سرد پنجره در زمستان یا زیر جریان هوای سرد، برگها زرد میشوند و جمع میشوند. سمی است و شیرهاش دهان و پوست را میآزارد.
یشم (Crassula ovata)
یشم سوکولنت است و استثنای این فهرست؛ نور کم را دوست ندارد. کنار پنجرهای بگذارید که چند ساعت آفتاب صبح بگیرد. برگهای گوشتیاش آب نگه میدارند، پس یک بار خوب آب بدهید و بگذارید خاک کاملاً خشک شود؛ در زمستان و اتاق خنک تقریباً بیآب بماند.
اشتباه کشنده: نور کم همراه با آبدادن منظم. ساقهها کشیده و نرم میشوند و برگها میریزند. برای گربه و سگ سمی است و خوردنش استفراغ و بیحالی میآورد.
فیلودندرون قلبی (Philodendron hederaceum)
فیلودندرون قلبی هم مثل پتوس پیچک است، اما برگهای قلبیشکلش نازکتر و نرمتر است. نور متوسط غیرمستقیم را دوست دارد و نور کم را هم تحمل میکند؛ فقط ساقههایش بلندتر میشود و برگها فاصله میگیرند. وقتی سه سانتیمتر بالای خاک خشک شد، آب بدهید.
اشتباه کشنده: آب زیاد در خاک سنگین، یا آفتاب مستقیم که برگ را زرد و بیرنگ میکند. سمی است و دهان را میآزارد.
بامبو خوششانسی (Dracaena sanderiana)
بامبو خوششانسی بامبوی واقعی نیست؛ از جنس دراسناست و هم در ظرف آب میماند و هم در خاک. ریشهها را فقط دو سه سانتیمتر در آب نگه دارید و آب را هر یکی دو هفته عوض کنید. نور غیرمستقیم کافی است و آفتاب مستقیم برگها را میسوزاند.
اشتباه کشنده: آب مانده و کثیف، یا آبی که کلر و املاح زیاد دارد. زردی نوک برگ گاهی نشانهی همین است؛ آب را چند ساعت بگذارید بماند و بعد استفاده کنید. برای گربه و سگ سمی است.
نخل شامادورا (Chamaedorea elegans)
شامادورا نخلی کوچک و کندرشد است که در نور کم تا متوسط میماند و از معدود نخلهایی است که در آپارتمان جا میگیرد. آفتاب مستقیم برگهایش را رنگپریده میکند. خاکش باید کمی مرطوب بماند، مثل اسفنجِ چلانده، نه خیس و نه خشک.
اشتباه کشنده: ماندن کنار شوفاژ و رها کردن گلدان تا ریشهها کامل خشک شوند. هوای خشک نوک برگ را قهوهای میکند و کنهی تارتن زیر برگها مینشیند. برای گربه و سگ سمی نیست.
گیاه را با نور واقعی خانهام چطور انتخاب کنم؟
پیش از انتخاب گیاه، جایش را بسنجید. ظهر یک روز آفتابی دستتان را ۳۰ سانتیمتر بالاتر از همان جا بگیرید و به سایهی آن نگاه کنید. سایهی تیز و پررنگ یعنی نور روشن؛ سایهی نرم و محو یعنی نور متوسط؛ سایهی بسیار کمرنگ یعنی نور کم.
پنجرهی رو به جنوب در تهران بیشترین آفتاب را میگیرد و پنجرهی رو به شمال نور ملایم و ثابت دارد. پردهی توری نور را کم میکند و هر قدم دور شدن از پنجره هم نور را بهسرعت پایین میآورد.
- نور روشن و کمی آفتاب: یشم، سانسوریا، گندمی.
- نور متوسط: پتوس، فیلودندرون قلبی، اسپاتیفیلوم، آگلونما، شامادورا، بامبو خوششانسی.
- نور کم، با رشد کندتر: زامیفولیا، سانسوریا، آگلونمای سبز.
کدام گیاه برای خانهای با کودک یا گربه مناسبتر است؟
از ده گیاه بالا فقط گندمی و شامادورا برای گربه و سگ سمی شناخته نمیشوند. هشت گیاه دیگر یا شیرهای دارند که دهان و پوست را میآزارد یا خوردنشان معده را به هم میریزد. سمی نبودن هم یعنی بیخطر بودن خوردن مقدار زیاد نیست؛ جلوی گربهای که برگ میجود، حتی گندمی را هم کنار بگذارید.
اگر کودک یا حیوان خانگی بخشی از گیاه را بلعید، منتظر علامت نمانید. با اورژانس ۱۱۵ یا دامپزشک تماس بگیرید و اسم گیاه را بگویید یا عکسش را نشان بدهید. دادن دارو یا مواد خانگی برای استفراغ، بدون نظر پزشک یا دامپزشک، درست نیست.
ماه اول گیاه تازه چطور بگذرد؟
گیاه تازه چند هفته وقت میخواهد تا با نور و دمای خانهی شما خو بگیرد. ریزش یکی دو برگ پایینی در این مدت طبیعی است.
- هفتهی اول: گلدان را عوض نکنید. جایش را پیدا کنید، دور از شوفاژ و شیشهی سرد، و همانجا بگذارید.
- هفتهی دوم: انگشت را تا دو بند در خاک ببرید. اگر خشک بود، آب بدهید و آب اضافه را از زیر گلدان خالی کنید.
- هفتهی سوم: دنبال علامت بگردید: برگهای کشیده، زرد یا لکهدار. اگر نشانهای دیدید، اول نور و آب را بررسی کنید، نه جای گیاه را.
- هفتهی چهارم: گیاه را از جایش تکان ندهید و کود ندهید. گلدان را در بهار، وقتی ریشهها از سوراخ ته گلدان بیرون زدند، عوض کنید.
شوفاژ و هوای خشک زمستان با این گیاهها چه میکند؟
در زمستان رشد بیشتر گیاههای آپارتمانی کند میشود و آب کمتری مصرف میکنند، حتی اگر اتاق گرم باشد. آبدادنِ هفتگی که در تابستان درست بود، در زمستان به ریشه آسیب میزند. گلدان را از روی شوفاژ بردارید. اگر نوک برگ قهوهای شد، اول هوای خشک را مقصر بدانید؛ شامادورا و اسپاتیفیلوم از همه حساسترند و یشم و سانسوریا کمتر آسیب میبینند.
سؤالهای پرتکرار
کدام گیاه آپارتمانی تقریباً هیچوقت نمیمیرد؟
گیاهی که هرگز نمیرد وجود ندارد. نزدیکترین گزینهها زامیفولیا و سانسوریا هستند، چون هفتهها کمآبی را تحمل میکنند. بیشتر وقتها هر دو را آب زیاد از پا درمیآورد، نه بیتوجهی.
گیاه آپارتمانی را هر چند وقت یکبار آب بدهم؟
تقویم ثابت جواب نمیدهد، چون نور، فصل و اندازهی گلدان همه اثر دارند. انگشتتان را دو سه سانتیمتر در خاک فرو کنید؛ اگر خشک بود آب بدهید، وگرنه صبر کنید. آب را آنقدر بدهید که از ته گلدان بیرون بزند و بعد از نیم ساعت بشقاب زیرش را خالی کنید.
چرا برگهای گیاهم زرد میشود؟
شایعترین دلیل آب زیاد است، بهخصوص اگر برگهای زرد نرم باشند و خاک خیس بماند. اگر فقط یکی دو برگ پایینی زرد شد و بقیه سالماند، پیر شدن برگ است و نگرانکننده نیست. اگر برگها خشک و لبسوختهاند، نور مستقیم یا هوای خشک را بررسی کنید.
گیاه کمتوقع در اتاقِ بدون پنجره زنده میماند؟
نه. هیچ گیاهی بدون نور دوام نمیآورد. اگر مجبورید در راهرو یا اتاق کمنور نگهش دارید، هفتهای یک بار آن را کنار پنجره ببرید یا زیر یک چراغ رشد مخصوص گیاه بگذارید.
گیاه آپارتمانی هوای خانه را تصفیه میکند؟
اثر یکی دو گلدان روی هوای یک آپارتمان ناچیز است؛ برای هوای تازه پنجره را باز کنید. گیاه را برای ظاهرش و آرامشی که به اتاق میدهد نگه دارید، نه برای پاک کردن هوا.
گلدان بدون سوراخ برای گیاه آپارتمانی مناسب است؟
بهتر است نه. آب ته گلدان بسته جمع میشود و ریشه را میپوساند. گیاه را در گلدان پلاستیکی سوراخدار نگه دارید، آن را در گلدان تزئینی بگذارید و بعد از هر آبدادن، آب جمعشده را خالی کنید.

