گندمی (Chlorophytum comosum) که در انگلیسی «گیاه عنکبوتی» نامیده میشود، سه چیز میخواهد: نور روشن بدون آفتاب تند، آبیاری وقتی بالای خاک خشک شد، و آبی که نمک زیادی نداشته باشد تا نوک برگهایش قهوهای نشود. در عوض روی ساقههای کمانیاش گیاههای کوچک میرویند که میشود جدا کرد و ریشهدار کرد.
گندمی اشتباههای کوچک را میبخشد، چون ریشههای ضخیمش آب ذخیره میکنند. تنها خطای واقعاً خطرناک برایش خاکِ همیشه خیس است.
- نور: روشن و غیرمستقیم. نوع خالدار در سایه نوارهایش را از دست میدهد و آفتاب تند ظهر روی برگ لکه میاندازد.
- آبیاری: وقتی دو سه سانتیمتر بالای خاک خشک شد؛ در زمستان کمتر.
- دما: دمای معمول خانه خوب است؛ یخزدگی و باد سرد آسیبش میزند.
- خاک و گلدان: خاک سبک با کمی پرلیت یا ماسه، گلدان سوراخدار و نه چندان بزرگ.
- سمی بودن: برای گربه و سگ سمی شناخته نمیشود، هرچند خوردن زیاد ممکن است معده را به هم بزند.
گندمی را کجا بگذارم؟
نزدیک پنجرهی شرقی یا شمالی، یا یکی دو متر عقبتر از پنجرهی جنوبی. گندمی خالدار، یعنی نوعی که برگش نوار سفید یا کرم دارد، به نور بیشتری نیاز دارد و در گوشهی تاریک به سبز یکدست برمیگردد؛ نوع سبز یکدست کمنوری را بهتر تحمل میکند. پشت شیشهی غربی در تابستان، برگ باریک زود میسوزد؛ پردهی توری کمک میکند.
گندمی آویزان بیشتر به چشم میآید. ساقههایی که بچه میدهند پایین میآیند، پس سبد آویز یا سر قفسهی بلند برایشان جای خوبی است؛ فقط دور از شوفاژ.
گندمی چقدر آب میخواهد؟
ریشههای ضخیم گندمی ذخیرهی آباند، پس آبیاری کمی نامنظم را تحمل میکند، اما ماندن در آب را نه. وقتی دو سه سانتیمتر بالای خاک خشک شد، آنقدر آب بدهید که از ته گلدان بیرون بزند و بعد زیرگلدانی را خالی کنید. در زمستان فاصلهی آبیاری را بلندتر کنید.
گندمی در فهرست گیاهان آپارتمانی کمتوقع هم آمده است، کنار چند گیاه بخشندهی دیگر.
نوک برگ گندمی چرا قهوهای میشود؟
این رایجترین شکایت از گندمی است و معمولاً کشنده نیست. اول علت را پیدا کنید، بعد نوکها را مرتب کنید.
نمک و فلوراید آب
گندمی به املاح آب حساس است و نمک روی نوک برگ جمع میشود و میسوزاندش. ماندن آب در ظرف فقط کلر را میبرد، نه نمک و فلوراید را. اگر روی خاک یا لبهی گلدان لایهی سفید میبینید، همین است. با آب باران یا برفِ آبشده یا آب تصفیهشده آبیاری کنید، و هر دو سه ماه یک بار خاک را بشویید: چند برابر معمول آب از بالا بریزید تا از ته گلدان بیرون بیاید.
هوای خشک
در زمستان، کنار شوفاژ، نوک برگها خشک میشود. گیاه را از منبع گرما دور کنید و کنار گیاههای دیگر بگذارید.
آبیاری نامنظم و کود زیاد
هفتهها خشکی و بعد آب فراوان، یا کود غلیظ، نمک خاک را بالا میبرد. اگر علاوه بر نوک، کل برگ رنگپریده و خاک خیس است، پوسیدگی ریشه در کار است و باید آبیاری را کم کنید.
نوکهای قهوهای را چطور بچینم؟
با قیچی تیز و تمیز، شکل نوکتیز طبیعی برگ را دنبال کنید و یک خط باریک قهوهای باقی بگذارید تا برش وارد قسمت سبز نشود؛ برش در سبز دوباره قهوهای میشود. هرس علت را برطرف نمیکند، پس تا آب و هوا را درست نکنید، نوکها دوباره میسوزند.
بچههای گندمی را چطور ریشهدار کنم؟
گندمی بالغ ساقههای بلند و کمانی میفرستد. روی این ساقهها گلهای ریز سفید مینشیند و جای گلها گیاههای کوچکی میروید که شبیه خود گیاهاند. دو راه برای ریشهدار کردنشان هست.
ریشهدار کردن در آب
- ساقه را از جایی که بچه به آن وصل است ببرید.
- پایهی بچه را در لیوانی با یکی دو سانتیمتر آب بگذارید، بهطوری که برگها بیرون بماند.
- آب را هر چند روز عوض کنید و لیوان را در جای روشن نگه دارید.
- وقتی ریشهها دو سه سانتیمتر شد، در گلدان کوچک با خاک سبک بکارید و چند هفته خاک را کمی نمناک نگه دارید.
ریشهدار کردن در خاک، همانجا
گلدان کوچکی با خاک نمناک کنار گیاه مادر بگذارید و بچه را، هنوز وصل به ساقه، روی خاک بگذارید. پایهاش را با یک گیرهی خمیده نگه دارید. وقتی چند هفته بعد با کشیدن آرام مقاومت دیدید و برگهای تازه آمد، ساقه را ببرید. این راه کمتر از راه آب ریسک پوسیدگی دارد.
گلدان، خاک و کود گندمی چطور باشد؟
ریشههای ضخیم گلدان را زود پر میکنند. وقتی ریشه از سوراخ ته گلدان بیرون زد یا دیوارهی گلدان باد کرد، در بهار گیاه را در گلدانی یک اندازه بزرگتر بکارید، یا با چاقوی تمیز ریشه را به دو سه قسمت تقسیم کنید که هر کدام ریشه و برگ داشته باشد.
از بهار تا اواخر تابستان ماهی یک بار کود مایع رقیق کافی است. زمستان کود نمیخواهد، و کود بیشتر به معنی رشد بیشتر نیست؛ نمک اضافه فقط نوک برگها را میسوزاند.
مشکلهای دیگر گندمی
برگهای بیرونی زرد و نرم میشوند
اگر یکی دو برگ کهنه است، طبیعی است و ببریدش. اگر چند برگ با هم زرد شدند و خاک خیس است، آب زیاد دلیل است؛ آبیاری را متوقف کنید تا خاک خشک شود.
خطهای سفید برگ کمرنگ شدهاند
نور کم است. گلدان را به پنجره نزدیکتر کنید، ولی از آفتاب تند ظهر دور نگه دارید.
برگها لکهی نقرهای و کدر دارند
در هوای خشک، کنهی تارتن به گندمی هم مینشیند. زیر برگها را نگاه کنید و با آب ولرم بشویید.
گندمی و حیوان خانگی
گندمی برای گربه و سگ سمی شناخته نمیشود، اما گربهها اغلب برگهای کمانیاش را میجوند و خوردن زیاد میتواند استفراغ بیاورد. گیاه را بالا ببرید یا آویزان کنید. اگر حیوان بعد از خوردنش حال خوشی ندارد، با دامپزشک تماس بگیرید؛ اگر کودکی مقدار زیادی از گیاه را بلعید، با اورژانس ۱۱۵.
سؤالهای پرتکرار
گندمی هوا را تصفیه میکند و برای اتاق خواب خوب است؟
ادعای تصفیهی هوا دربارهی گندمی زیاد شنیده میشود، اما در یک اتاق معمولی تفاوتی که حس کنید نمیسازد. شبها هم مقدار دیاکسید کربنی که گیاه آزاد میکند ناچیز است و در اتاق خواب مشکلی نمیسازد. آن را برای سبزی و برگهای آویزانش نگه دارید.
گندمی را میشود همیشه در آب نگه داشت؟
برای ریشهدار شدن بچه بله، و میشود مدتی هم در آب بماند. اما در خاک بهتر و پایدارتر رشد میکند. اگر آب را انتخاب میکنید، آن را مرتب عوض کنید و گاهی کود مایع بسیار رقیق به آن اضافه کنید.
گندمی جوان چقدر طول میکشد تا بچه بدهد؟
زمان ثابتی ندارد. گیاه جوان اول باید گلدانش را پر کند و برگهای پرپشت بدهد؛ بعد، با نور خوب و ریشهی کمی تنگ، معمولاً در فصل رشد ساقههای بچهدار میفرستد. اگر گلدان خیلی بزرگ است یا نور کم، صبر بیفایده است.
بچهی گندمی را قبل از ریشه دادن هم میشود جدا کرد؟
بله، ولی ریشهدار شدنش در آب یا خاک کندتر است. اگر در پایهی بچه برآمدگیهای ریز ریشه دیده میشود، زودتر ریشه میدهد؛ در غیر این صورت چند هفته بیشتر صبر کنید.

